Skip to content
Start now

PDPA สำหรับเว็บไซต์ร้านค้า: ร้านเล็กต้องทำอะไรกับข้อมูลลูกค้าบ้าง

คำตอบสั้น: ร้านที่เก็บชื่อ เบอร์โทร ที่อยู่ หรือประวัติการสั่งซื้อของลูกค้าควรปฏิบัติตาม PDPA โดยเริ่มจากรู้ว่าเก็บข้อมูลอะไรบ้าง เก็บเท่าที่จำเป็น แจ้งลูกค้าผ่านนโยบายความเป็นส่วนตัว ขอความยินยอมเมื่อจำเป็น เก็บรักษาให้ปลอดภัย และมีช่องทางรับคำขอจากลูกค้า บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย

ลองนึกภาพร้านนวดสปาเล็ก ๆ ที่รับจองคิวผ่านเว็บและ LINE ร้านนี้เก็บข้อมูลไว้หลายอย่างโดยไม่ทันคิด ทั้งชื่อ เบอร์โทร อาการเจ็บป่วยที่ลูกค้าเล่าตอนจอง และรูปสลิปโอนเงิน ถ้าวันหนึ่งลูกค้าถามว่า “ร้านเก็บข้อมูลฉันไว้ทำอะไร และขอให้ลบได้ไหม” เจ้าของร้านควรมีคำตอบพร้อมอยู่แล้ว บทความนี้พาร้านค้าเล็ก ๆ ทำความเข้าใจ PDPA เป็นขั้นตอน โดยไม่ระบุอัตราโทษหรือตัวเลขทางกฎหมาย เพราะรายละเอียดเหล่านั้นต้องอ่านจากเว็บไซต์ของหน่วยงานโดยตรง

PDPA คืออะไร และเกี่ยวกับร้านค้าออนไลน์อย่างไร

PDPA คือกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของไทย หลักใหญ่คือ เมื่อใครเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลที่ระบุตัวบุคคลได้ ต้องมีเหตุผลที่ชอบ แจ้งเจ้าของข้อมูลให้ทราบ และดูแลไม่ให้รั่วไหล หน่วยงานที่ดูแลเรื่องนี้คือสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ดูข้อมูลและแนวปฏิบัติทางการได้ที่ เว็บไซต์ของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

สำหรับร้านค้าออนไลน์ ทุกครั้งที่ลูกค้ากรอกชื่อ ที่อยู่ หรือเบอร์โทรในหน้าชำระเงิน ร้านเป็นฝ่ายตัดสินใจว่าจะเก็บข้อมูลนั้นไว้ทำอะไร ในภาษากฎหมายเรียกฝ่ายนี้ว่า “ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล” ส่วนผู้ให้บริการระบบเว็บหรือรับชำระเงินอาจมีบทบาทเป็นผู้ประมวลผลข้อมูลตามคำสั่งของร้าน หรือมีบทบาทอื่นตามบริการและข้อตกลงของแต่ละราย ข้อยกเว้นเฉพาะกรณีและขอบเขตหน้าที่ที่แน่ชัดอ่านได้จากหน้าทางการของสำนักงานฯ ที่ลิงก์ไว้ข้างต้น

เป้าหมายที่ใช้ได้จริงสำหรับร้านเล็กไม่ใช่การทำให้สมบูรณ์แบบในวันเดียว แต่คือสร้างนิสัยสามอย่าง รู้ว่าตัวเองเก็บอะไร เก็บเท่าที่จำเป็น และมีทางให้ลูกค้าถามหรือขอแก้ได้

เมื่อออกแบบหน้าฟอร์มและหน้าชำระเงิน ให้เริ่มจากเก็บข้อมูลเท่าที่จำเป็น หากกำลังวางโครงสร้างเว็บไซต์ อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับหัวข้อ สร้างเว็บไซต์ร้านค้า แล้วอ่านเพิ่มเรื่อง เว็บไซต์ร้านค้าต้องมีอะไรบ้าง

ร้านค้าเก็บข้อมูลลูกค้าอะไรบ้างโดยไม่รู้ตัว

ขั้นแรกของการจัดการคือทำ “บัญชีข้อมูล” ของร้าน ซึ่งทำได้ด้วยกระดาษหนึ่งแผ่นหรือตารางง่าย ๆ ลองไล่ถามว่าข้อมูลของลูกค้าอยู่ตรงไหนบ้าง ร้านนวดสปาในตัวอย่างพบรายการเหล่านี้

  • ฟอร์มจองและตะกร้าบนเว็บ ชื่อ เบอร์โทร อีเมล ที่อยู่ และวันเวลาที่จอง
  • แชท LINE และโซเชียล ข้อความที่ลูกค้าเล่าอาการ ที่อยู่จัดส่ง และรูปภาพที่ส่งมา
  • สลิปโอนเงิน มีชื่อบัญชีและบางส่วนของเลขบัญชี จึงเป็นข้อมูลที่ควรระวัง
  • ใบเสร็จและเอกสารบัญชี ที่ต้องเก็บตามหน้าที่ทางบัญชีและภาษีของร้านเอง
  • เครื่องมือวิเคราะห์เว็บและโฆษณา เช่น เครื่องมือนับผู้เข้าเว็บ หรือพิกเซลโฆษณา (โค้ดเล็ก ๆ ที่ระบบโฆษณาให้ฝังไว้บนเว็บเพื่อดูว่าใครเข้ามา) ซึ่งเก็บพฤติกรรมของผู้เข้าเว็บผ่านคุกกี้ (ไฟล์เล็ก ๆ ที่เว็บฝากไว้ในเบราว์เซอร์ของผู้เข้าชม)
  • สมุดจด ไฟล์ในมือถือ และกลุ่มแชทของพนักงาน มักถูกลืมแต่มีข้อมูลลูกค้าอยู่จริง

ข้อมูลบางประเภทมีความอ่อนไหวกว่าปกติ เช่น ข้อมูลสุขภาพ ร้านที่เกี่ยวกับการนวด ความงาม หรือคลินิก ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ เก็บเฉพาะที่จำเป็นต่อการให้บริการจริง และอ่านแนวปฏิบัติเรื่องข้อมูลอ่อนไหวจากหน้าทางการก่อนเก็บ

เมื่อได้รายการแล้ว ถามสามคำถามกับทุกรายการ ต้องเก็บจริงไหม เก็บไว้ทำอะไร และจะเก็บนานเท่าไหร่ คำตอบจะกลายเป็นเนื้อหาของนโยบายความเป็นส่วนตัวของร้าน

เริ่มสร้างแอปจากหน้านี้ได้เลย

สร้างฟรี ไม่ต้องใช้บัตรเครดิต

บนเว็บไซต์ร้านค้าควรมีอะไรบ้างเพื่อให้ลูกค้ารู้ว่าข้อมูลถูกใช้อย่างไร

ส่วนที่ลูกค้าเห็นได้บนเว็บมีสี่จุด

หน้านโยบายความเป็นส่วนตัว เขียนเป็นภาษาง่าย ๆ ตอบให้ครบว่า ร้านเก็บข้อมูลอะไร เพื่อวัตถุประสงค์ใด ใช้ข้อมูลกับใคร เช่น ขนส่งและผู้ให้บริการรับชำระเงิน เก็บนานแค่ไหน ลูกค้ามีสิทธิ์อะไร และติดต่อร้านได้ทางไหน ใส่ลิงก์ไว้ที่ท้ายทุกหน้าและในหน้าชำระเงิน

ข้อความแจ้งใกล้ช่องกรอกข้อมูล บรรทัดสั้น ๆ ใต้ฟอร์ม เช่น “ร้านใช้ข้อมูลนี้เพื่อยืนยันนัดและจัดส่งเท่านั้น อ่านนโยบายความเป็นส่วนตัว” ช่วยให้ลูกค้ารู้ก่อนกรอก

การขอความยินยอมสำหรับสิ่งที่เกินความจำเป็น เช่น การส่งข่าวสารโปรโมชัน ไม่ควรติ๊กช่องยินยอมไว้ล่วงหน้าให้ลูกค้า ให้ลูกค้าเลือกเองและแยกจากการสั่งซื้อ ส่วนการใช้ข้อมูลเพื่อทำตามคำสั่งซื้อเองอาจอาศัยเหตุผลอื่นที่ไม่ต้องขอความยินยอม ควรตรวจรายละเอียดกับแนวปฏิบัติทางการ

แบนเนอร์คุกกี้ คือแถบข้อความที่เด้งขึ้นเมื่อมีคนเปิดเว็บ ถ้าเว็บใช้เครื่องมือวิเคราะห์หรือโฆษณาที่วางคุกกี้ ควรแจ้งผู้เข้าเว็บ ให้เลือกยอมรับหรือปฏิเสธส่วนที่ไม่จำเป็น และไม่เปิดเครื่องมือเหล่านั้นก่อนได้รับความยินยอมในส่วนที่ต้องขอ ถ้าเว็บสร้างจากระบบสำเร็จรูป ลองเปิดคู่มือของผู้ให้บริการดูว่ามีตัวเลือกแบนเนอร์คุกกี้ให้ตั้งค่าหรือไม่

ถ้าร้านใช้ฟอร์มสมัครรับข่าวหรือแจ้งเตือนผ่าน LINE ควรแยกให้ชัดว่าเป็นการเลือกของลูกค้า อ่านเพิ่มเรื่อง ตั้งข้อความตอบกลับอัตโนมัติใน LINE OA

ขั้นตอนทำเว็บร้านค้าให้พร้อมเรื่องข้อมูลส่วนบุคคล

ใช้ลำดับนี้เป็นแนวทางเริ่มต้น ปรับให้เข้ากับร้านของคุณ และบันทึกวันที่ทำไว้เป็นหลักฐานภายใน

  1. ทำรายการข้อมูลที่เก็บ ไล่ตามตัวอย่างข้างต้น ระบุที่เก็บ เหตุผล และคนที่เข้าถึงได้
  2. ตัดข้อมูลที่ไม่จำเป็นออก ฟอร์มที่ถามวันเกิดหรือเลขบัตรประชาชนโดยไม่มีเหตุผลชัดเจนควรยกเลิก ยิ่งเก็บน้อย ความเสี่ยงยิ่งน้อย
  3. เขียนนโยบายความเป็นส่วนตัวและนโยบายคุกกี้ เริ่มจากโครงที่ตอบคำถามตามหัวข้อด้านบน (ดูตัวอย่างโครงในหัวข้อถัดไป) ถ้ากิจการมีข้อมูลอ่อนไหว ให้นักกฎหมายอ่านทวนก่อนเผยแพร่
  4. ใส่ข้อความแจ้งใต้ฟอร์มและตั้งช่องยินยอมแยกสำหรับการตลาด ไม่ติ๊กไว้ล่วงหน้า
  5. ตั้งค่าความปลอดภัยพื้นฐาน ใช้รหัสผ่านที่ไม่ซ้ำกับที่อื่น เปิดการยืนยันตัวตนสองชั้นในระบบหลังบ้านและอีเมลร้าน ให้พนักงานแต่ละคนมีบัญชีของตัวเอง และปิดสิทธิ์ทันทีเมื่อมีคนลาออก
  6. กำหนดผู้รับเรื่องและวิธีรับคำขอ ระบุอีเมลหรือช่องทางเฉพาะที่ลูกค้าติดต่อขอดู แก้ หรือลบข้อมูล และกำหนดว่าใครตอบ ภายในกี่วัน
  7. ตั้งรอบทบทวนปีละครั้ง ตรวจว่าเครื่องมือใหม่ที่ติดตั้ง เช่น แอปโฆษณาหรือปลั๊กอิน (โปรแกรมเสริมที่ติดตั้งเพิ่มเข้าไปในเว็บ) เก็บข้อมูลเพิ่มหรือไม่ และนโยบายยังตรงกับความจริง

ตัวอย่างโครงนโยบายความเป็นส่วนตัวและข้อความตอบลูกค้า

ใช้โครงนี้เป็นจุดเริ่มต้น แล้วแก้ถ้อยคำให้ตรงกับสิ่งที่ร้านทำจริง ตัวอย่างใช้ร้านนวดสปาเหมือนเดิม

โครงหน้านโยบาย เรียงหัวข้อดังนี้ 1) ร้านคือใครและติดต่อได้ทางไหน 2) ข้อมูลที่เก็บ เช่น ชื่อ เบอร์โทร วันเวลาที่จอง สลิปโอนเงิน 3) เก็บไปเพื่ออะไร เช่น ยืนยันนัดและออกใบเสร็จ 4) ส่งต่อให้ใคร เช่น ผู้ให้บริการรับชำระเงินหรือขนส่ง 5) เก็บนานเท่าไร และเหตุผล 6) สิทธิ์ของลูกค้า เช่น ขอดู ขอแก้ ขอลบ 7) ช่องทางติดต่อและวันที่แก้ไขล่าสุด

ตัวอย่างข้อความใต้ฟอร์มจอง “ร้านใช้ชื่อและเบอร์โทรของคุณเพื่อยืนยันนัดและแจ้งเปลี่ยนเวลาเท่านั้น อ่านรายละเอียดได้ที่นโยบายความเป็นส่วนตัว”

ตัวอย่างข้อความตอบเมื่อลูกค้าขอลบข้อมูล “ร้านได้รับคำขอของคุณแล้ว ร้านจะตรวจสอบว่ามีข้อมูลของคุณอยู่ในที่ใดบ้าง และแจ้งผลให้ทราบภายในกำหนดเวลาที่ร้านแจ้งไว้ ข้อมูลบางส่วน เช่น เอกสารทางบัญชี ร้านอาจต้องเก็บต่อตามที่กฎหมายกำหนด ร้านจะแจ้งให้ทราบเป็นรายการ”

เรื่องกรอบเวลาตอบคำขอ กรอบเวลาที่กฎหมายกำหนดควรอ่านจากแนวปฏิบัติบนเว็บไซต์ของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล แล้วตั้งกรอบเวลาภายในของร้านให้สั้นกว่า เช่น ให้คนรับเรื่องตอบรับภายในหนึ่งวันทำการ และสรุปผลภายในสัปดาห์เดียว

จัดการข้อมูลจากแชท สลิป และที่อยู่จัดส่งอย่างไร

ข้อมูลลูกค้ารั่วไหลได้จากเรื่องใกล้ตัวโดยไม่ต้องมีใครแฮกระบบ เช่น ส่งสลิปผิดกลุ่มแชท หรือปล่อยไฟล์ที่แชร์ไว้ให้ใครก็เปิดได้ ร้านนวดสปาในตัวอย่างปรับดังนี้

สลิปโอนเงิน เก็บเฉพาะที่จำเป็นต่อการตรวจยอด เมื่อออเดอร์ปิดและพ้นช่วงที่ต้องใช้อ้างอิง ให้ลบหรือเก็บเฉพาะข้อมูลที่ต้องมีเพื่อบัญชี ไม่โพสต์สลิปลงกลุ่มสาธารณะแม้เพื่อแสดงหลักฐานการโอน ถ้าอยากตรวจความถูกต้องของสลิป ดูวิธีใน ตรวจสลิปปลอม

ที่อยู่จัดส่ง ส่งต่อให้ขนส่งเท่าที่จำเป็น ไม่เก็บไว้ในแชทกลุ่มของพนักงานเกินเวลาที่ต้องใช้ และไม่ใช้ไปทำอย่างอื่น เช่น ส่งโฆษณาทางไปรษณีย์โดยที่ลูกค้าไม่ทราบ

แชทและรูปภาพ อย่าส่งต่อภาพหรือข้อความของลูกค้าเป็นตัวอย่างงานหรือรีวิวโดยไม่ขออนุญาต ถ้าจะนำมาใช้ ให้ขอความยินยอมเป็นข้อความที่เก็บไว้ได้ และปิดชื่อหรือรูปที่ระบุตัวตน

อุปกรณ์ของร้าน ตั้งรหัสล็อกมือถือและคอมพิวเตอร์ ไม่แชร์บัญชีกลาง และสำรองข้อมูลในที่ที่ควบคุมสิทธิ์ได้ ไม่ใช่ไฟล์ที่แชร์ผ่านลิงก์เปิดสาธารณะ

ผู้ให้บริการภายนอก เมื่อร้านส่งข้อมูลให้ผู้ให้บริการรับชำระเงิน ขนส่ง หรือเครื่องมือการตลาด ให้เปิดอ่านหน้านโยบายความเป็นส่วนตัวของผู้ให้บริการนั้น ดูว่าเก็บข้อมูลอะไรและนานเท่าไร แล้วจดไว้ในบัญชีข้อมูลของร้าน เลือกผู้ให้บริการที่แสดงนโยบายชัดเจน

เมื่อลูกค้าขอดู แก้ หรือลบข้อมูล ต้องรับมืออย่างไร

คำขอจากลูกค้าไม่ใช่เรื่องน่ากลัว หากร้านเตรียมกระบวนการไว้ล่วงหน้า ลองจำลองเหตุการณ์ว่าลูกค้าส่งข้อความมาขอลบข้อมูลทั้งหมด

เริ่มจากยืนยันตัวตนผู้ขอ เช่น ตรวจว่าส่งมาจากอีเมลหรือบัญชีที่ตรงกับตอนสั่งซื้อ เพื่อไม่ให้คนอื่นแอบอ้างขอข้อมูลของลูกค้า จากนั้นค้นว่าข้อมูลของลูกค้าอยู่ที่ใดบ้างตามบัญชีข้อมูลที่ทำไว้ แล้วแยกว่าข้อมูลส่วนไหนลบได้ทันที และส่วนไหนร้านต้องเก็บต่อเพราะมีหน้าที่ทางกฎหมาย เช่น เอกสารเกี่ยวกับภาษีและบัญชี ระยะเวลาเก็บเอกสารมีข้อกำหนดต่างกัน เอกสารภาษีให้ตรวจที่ กรมสรรพากร ส่วนเอกสารบัญชีให้ตรวจแนวทางล่าสุดจาก กรมพัฒนาธุรกิจการค้า แล้วจดระยะเวลาที่ร้านต้องเก็บแต่ละประเภทไว้ในบัญชีข้อมูล ห้ามลบก่อนครบกำหนด

ตอบลูกค้าเป็นลายลักษณ์อักษรว่าได้ทำอะไรไปบ้างและข้อมูลใดที่ยังต้องเก็บไว้เพราะเหตุใด บันทึกคำขอและการตอบไว้ในแฟ้มภายในของร้าน ถ้าเป็นกรณีที่ซับซ้อน เช่น ข้อมูลของผู้เยาว์หรือข้อมูลสุขภาพ ให้เตรียมสรุปสั้น ๆ ว่าร้านเก็บอะไร ใช้ทำอะไร และลูกค้าขออะไร แล้วนำไปให้นักกฎหมายดูก่อนตอบ

ข้อผิดพลาดที่ร้านเล็กควรหลีกเลี่ยง

คัดลอกนโยบายของร้านอื่นมาทั้งฉบับ นโยบายของร้านอื่นอาจพูดถึงเครื่องมือหรือกระบวนการที่ร้านคุณไม่ได้ใช้ ทำให้ข้อความไม่ตรงความจริง ให้ใช้เป็นตัวอย่างโครงเท่านั้น แล้วเขียนใหม่ตามที่ร้านทำจริง

ติ๊กช่องรับข่าวสารไว้ล่วงหน้า ไม่นับเป็นความยินยอมที่ลูกค้าเลือกเอง ให้ปล่อยช่องว่างไว้ แล้วให้ลูกค้าเป็นคนติ๊กเอง

ใช้เบอร์ลูกค้าส่งโปรโมชันโดยไม่แจ้ง เบอร์ที่ลูกค้าให้ไว้เพื่อติดต่อเรื่องออเดอร์ ไม่ได้แปลว่าร้านนำไปส่งโฆษณาได้เสมอไป

ไม่ตรวจเครื่องมือเสริม ปลั๊กอินหรือสคริปต์ที่ติดตั้งไว้นานอาจเก็บข้อมูลโดยร้านไม่รู้ ให้ตรวจเป็นระยะและถอดตัวที่ไม่ได้ใช้

ไม่บันทึกอะไรเลย เมื่อมีคำถามจากลูกค้าหรือหน่วยงาน ร้านควรแสดงได้ว่าตัดสินใจอย่างไร เช่น มีรายการข้อมูล นโยบายที่ใช้ และวันที่แก้ไขล่าสุด

ท้ายสุด ความน่าเชื่อถือของร้านเริ่มจากเรื่องเล็ก ๆ แบบนี้ ร้านที่บอกชัดว่าเก็บอะไร ใช้ทำอะไร และให้ลูกค้าเลือกได้ ย่อมทำให้ลูกค้าอุ่นใจกว่าร้านที่ไม่บอกอะไรเลย ก่อนเริ่มลงมือ ให้เปิดหน้าแนวปฏิบัติของ สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล แล้วเทียบกับบัญชีข้อมูลของร้านทีละข้อ รายการไหนที่ยังตอบไม่ได้ ให้จดไว้เป็นคำถามสำหรับนักกฎหมายหรือเจ้าหน้าที่

คำถามที่พบบ่อย

เริ่มสร้างแอปจากหน้านี้ได้เลย

สร้างฟรี ไม่ต้องใช้บัตรเครดิต

บทความที่เกี่ยวข้อง

คู่มือ Local SEOคลินิกทันตกรรม Google Maps: วิธีขึ้น Top 3 (คู่มือ 2026)วิธีให้คลินิกทันตกรรมขึ้นอันดับ Google Maps ในไทย ตั้งค่า GBP, รีวิวผ่าน LINE OA, PromptPay และระบบอัตโนมัติแชทบอท LINEตั้งข้อความตอบกลับอัตโนมัติ LINE OA ให้ลูกค้ารู้ว่าร้านรับเรื่องไว้แล้ว แม้ร้านปิดทำการวิธีตั้งข้อความตอบกลับอัตโนมัติ LINE OA สำหรับร้านค้า แยกข้อความต้อนรับ ตอบตามคำสำคัญ และตอบนอกเวลาทำการ พร้อมตัวอย่างข้อความที่นำไปปรับใช้ได้แชทบอท LINEค่าใช้จ่ายแชทบอท LINE OA มีอะไรบ้าง: แยกต้นทุนทีละรายการก่อนตัดสินใจทำแยกค่าใช้จ่ายแชทบอท LINE OA เป็นรายการ ตั้งแต่ค่าสร้าง ค่าเครื่องมือ ค่าข้อความ ไปจนถึงค่าดูแลต่อเดือน พร้อมวิธีประเมินว่าคุ้มสำหรับร้านเล็กหรือไม่แชทบอท LINEรับออเดอร์ผ่าน LINE ให้เป็นระบบ: ออกแบบคำสั่งซื้อ สรุปยอด และยืนยันโดยไม่ตกหล่นวิธีรับออเดอร์ผ่าน LINE ให้เป็นระบบสำหรับร้านค้าไทย เลือกรูปแบบรับคำสั่งซื้อ ออกแบบข้อมูลที่ต้องเก็บ สรุปยอดและยืนยันออเดอร์ให้ครบ ไม่ผิดไม่ตกหล่น