ค่าใช้จ่ายเปิดร้านออนไลน์ มีอะไรบ้าง และวางงบตามต้นทุนร้านอย่างไร
คำตอบสั้น: ค่าใช้จ่ายเปิดร้านออนไลน์แบ่งได้เป็น 4 ก้อน คือ ค่าตั้งต้นครั้งเดียว ค่ารายเดือน ค่าธรรมเนียมที่เกิดตามจำนวนออเดอร์ และค่าใช้จ่ายแฝงที่มักไม่ถูกนับ ยอดรวมของแต่ละร้านต่างกันมาก จึงไม่มีตัวเลขกลางที่ใช้ได้กับทุกคน วิธีที่ปลอดภัยคือจดรายการจริงทีละหมวด บวกเงินสำรอง แล้วคำนวณว่าต้องขายกี่ชิ้นต่อเดือนจึงเริ่มคุ้มทุน
คำถามยอดนิยมของคนที่คิดจะเปิดร้านคือ "เปิดร้านออนไลน์ต้องมีเงินกี่บาท" ซึ่งตอบเป็นตัวเลขเดียวไม่ได้ เพราะร้านขนมอบที่รับออเดอร์ผ่าน LINE กับร้านเสื้อผ้านำเข้าที่ต้องเก็บสินค้าหลายขนาดไว้ในคลัง ย่อมมีโครงสร้างต้นทุนไม่เหมือนกัน บทความนี้จึงไม่ให้ราคากลาง แต่พาคุณแยกค่าใช้จ่ายออกเป็นหมวด ดูว่าหมวดไหนบีบได้ หมวดไหนห้ามตัด และวางงบอย่างไรไม่ให้เงินหมดก่อนลูกค้าคนแรกจะมาถึง
ถ้าอยากอ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับหัวข้อการสร้างเว็บไซต์ร้านค้า ดู สร้างเว็บไซต์ร้านค้า ส่วนบทความนี้โฟกัสเรื่องเงินเป็นหลัก
ค่าใช้จ่ายเปิดร้านออนไลน์แบ่งเป็นกี่กลุ่ม และกลุ่มไหนที่ต้องจ่ายแน่นอน?
ค่าใช้จ่ายแบ่งได้เป็น 4 กลุ่มหลัก โดยกลุ่มที่ต้องจ่ายแน่นอนคือสินค้าและบรรจุภัณฑ์ ส่วนกลุ่มอื่นขึ้นกับช่องทางที่คุณเลือก ตารางด้านล่างช่วยให้เห็นภาพรวมก่อนลงรายละเอียด
| กลุ่มค่าใช้จ่าย | ลักษณะ | ตัวอย่างรายการ | ตัดได้หรือไม่ |
|---|---|---|---|
| ค่าตั้งต้น | จ่ายครั้งเดียวก่อนเปิด | สินค้าคงคลังรอบแรก ถ่ายรูปสินค้า กล่องและสติกเกอร์ ชื่อโดเมน | บางส่วนลดได้ เช่น ถ่ายรูปเอง |
| ค่ารายเดือน | จ่ายซ้ำทุกเดือนแม้ไม่มีออเดอร์ | ค่าเว็บไซต์หรือโฮสติ้ง แพ็กเกจแชท ค่าอินเทอร์เน็ต | เลือกแพ็กเกจเล็กก่อนได้ |
| ค่าตามออเดอร์ | เกิดเมื่อขายได้เท่านั้น | ค่าธรรมเนียมรับชำระเงิน ค่าคอมมิชชั่นมาร์เก็ตเพลส ค่าส่งที่ร้านออกเอง | ลดตรง ๆ ไม่ได้ แต่เลือกช่องทางที่ค่าธรรมเนียมต่ำกว่าได้ |
| ค่าแฝง | ไม่อยู่ในใบเสนอราคาใคร | สินค้าเสียหาย ของตีกลับ ค่าโฆษณาทดลอง เวลาตอบแชท | ต้องกันงบไว้ |
จุดสำคัญคือ ค่ารายเดือนเป็นภาระที่ไหลออกทุกเดือนไม่ว่าจะขายได้หรือไม่ ส่วนค่าตามออเดอร์ขยับตามยอดขาย ร้านที่เพิ่งเริ่มจึงควรให้ค่ารายเดือนเบาที่สุดเท่าที่ยังใช้งานได้จริง แล้วค่อยขยับแพ็กเกจเมื่อออเดอร์เริ่มสม่ำเสมอ
ก่อนขายชิ้นแรก ต้องจ่ายอะไรเป็นก้อนแรกบ้าง?
ก่อนขายชิ้นแรก ก้อนที่ใหญ่ที่สุดอาจเป็นสินค้าและของที่ต้องใช้เพื่อให้ส่งถึงมือลูกค้าได้อย่างน่าเชื่อถือ ไม่ใช่ตัวเว็บไซต์หรือแอป ลองไล่ทีละข้อดังนี้
สินค้าและวัตถุดิบรอบแรก ร้านที่ผลิตเองอย่างร้านขนมอบควรเริ่มจากล็อตเล็ก ทดลองขายกลุ่มคนรู้จักก่อน ส่วนร้านที่ซื้อมาขายต่อควรถามผู้จำหน่ายเรื่องจำนวนสั่งขั้นต่ำ เพราะตัวเลขนี้กำหนดเงินที่จะจมอยู่ในสต็อก
รูปถ่ายและคำอธิบายสินค้า ลูกค้าออนไลน์จับต้องสินค้าไม่ได้ รูปจึงเป็นสิ่งเดียวที่ให้เห็นของจริง ถ้าใช้มือถือถ่ายเอง ควรลงทุนกับแสงธรรมชาติและฉากหลังเรียบ ๆ แทนการจ้างช่างภาพตั้งแต่วันแรก เมื่อมีรายได้แล้วค่อยจ้างถ่ายชุดภาพหลัก
บรรจุภัณฑ์ กล่อง ถุง กันกระแทก เทปกาว สติกเกอร์ชื่อร้าน รวมกันแล้วต่อชิ้นอาจดูน้อย แต่คูณด้วยจำนวนออเดอร์ทุกเดือนจะกลายเป็นก้อนใหญ่ ควรซื้อตัวอย่างหลายแบบมาทดสอบก่อนสั่งปริมาณมาก
ชื่อร้านและโดเมน ถ้าจะมีเว็บไซต์ของตัวเอง ชื่อโดเมนเป็นค่าตั้งต้นที่ต่ออายุเป็นรายปี ค่าจดจริงขึ้นกับนามสกุลและผู้ให้บริการ ถ้าสนใจนามสกุล .th ดูข้อมูลล่าสุดได้ที่เว็บไซต์ของ THNIC ผู้ดูแลโดเมน .th อย่าจ่ายตามตัวเลขที่ใครเล่าต่อ ให้เทียบราคาจากหน้าทางการของผู้ให้บริการเอง
บัญชีรับเงิน ถ้าเริ่มเล็ก ๆ บัญชีธนาคารและพร้อมเพย์ที่มีอยู่แล้วก็อาจเพียงพอ หมายความว่าค่าตั้งต้นด้านนี้อาจเป็นศูนย์ แต่ควรแยกบัญชีร้านออกจากบัญชีส่วนตัว เพื่อให้ทำบัญชีและยื่นภาษีง่ายขึ้นภายหลัง
ค่ารายเดือนอะไรที่ทำให้งบรั่วโดยไม่รู้ตัว?
ค่ารายเดือนที่ทำให้งบรั่วคือบริการเล็ก ๆ ที่สมัครไว้หลายตัวและไม่เคยทบทวน เช่น แอปจัดการออเดอร์สองตัวที่ทำงานซ้ำกัน แพ็กเกจเว็บไซต์ที่สูงกว่าที่ใช้จริง หรือโปรแกรมตัดต่อรูปที่ใช้เดือนละครั้ง
ลองจดทุกบริการที่ถูกตัดบัตรอัตโนมัติ แล้วถามตัวเองสามข้อ คือ เดือนนี้ใช้จริงไหม ตัวที่ฟรีทำหน้าที่เดียวกันได้หรือไม่ และถ้ายกเลิกแล้วออเดอร์จะเสียหายอย่างไร บริการที่ตอบว่าไม่ได้ใช้ ควรยกเลิกทันที
ค่ารายเดือนทั่วไปของร้านออนไลน์ประกอบด้วยค่าเว็บไซต์หรือโฮสติ้ง ค่าบริการแชทหรือ LINE Official Account ตามแพ็กเกจที่เลือก และค่าอินเทอร์เน็ตกับค่าโทรศัพท์ในส่วนที่ใช้กับร้าน ส่วนค่าโฆษณาไม่ได้นับรวมตรงนี้ เพราะจัดเป็นค่าแฝงในหัวข้อถัดไป สำหรับ LINE ให้ตรวจแผนและเงื่อนไขล่าสุดจากหน้าทางการที่ LINE for Business เพราะรูปแบบแพ็กเกจเปลี่ยนได้ตามช่วงเวลา
ค่าธรรมเนียมต่อออเดอร์มีอะไรบ้าง และคิดอย่างไรให้ไม่ขาดทุน?
ค่าตามออเดอร์ประกอบด้วยค่าธรรมเนียมรับชำระเงินหรือค่าคอมมิชชั่นของช่องทางขาย ค่าส่งส่วนที่ร้านออกเอง และค่าบรรจุภัณฑ์ต่อชิ้น เมื่อรวมกันแล้วต้องยังเหลือกำไรหลังหักต้นทุนสินค้า
หลักคิดที่ใช้ได้เสมอคือ ตั้งราคาขายจากหลังบ้านมาหน้าบ้าน เริ่มจากต้นทุนสินค้า บวกบรรจุภัณฑ์ บวกค่าธรรมเนียมที่ช่องทางนั้นเรียกเก็บ แล้วจึงบวกกำไรที่ต้องการ ไม่ใช่ตั้งราคาตามคู่แข่งแล้วค่อยมาดูว่าเหลือเท่าไร
เรื่องอัตราค่าธรรมเนียมจริง ไม่ควรใช้ตัวเลขที่ได้ยินมาโดยไม่ตรวจที่หน้าทางการ เพราะแต่ละผู้ให้บริการและแต่ละช่วงเวลาไม่เหมือนกัน ให้เปิดหน้าราคาทางการของช่องทางที่คุณเลือกและจดอัตราปัจจุบันลงตารางต้นทุนของร้านเอง หากต้องใช้บัตรเครดิตกับร้านค้าออนไลน์ ศึกษาเงื่อนไขของผู้ให้บริการรับชำระเงินได้จากเอกสารทางการ เช่น Stripe Docs
ค่าแฝงที่เจ้าของร้านมือใหม่ไม่ค่อยนับมีอะไรบ้าง?
ค่าแฝงคือค่าใช้จ่ายที่ไม่เคยปรากฏในใบเสนอราคาหรือหน้าราคาของใคร แต่กินกำไรจริงทุกเดือน ถ้าไม่นับสิ่งเหล่านี้รวมไว้ ร้านอาจรู้สึกว่า "ขายได้แต่ไม่เหลือเงิน"
- สินค้าเสียหายและตีกลับ ของแตกระหว่างส่ง ลูกค้าไม่รับ หรือต้องส่งซ้ำ ควรกันงบส่วนนี้ไว้เป็นสัดส่วนของยอดขายตามประสบการณ์ของร้านเอง เมื่อมีข้อมูลสามเดือนแรกจะเห็นตัวเลขจริง
- ค่าโฆษณาทดลอง ร้านใหม่ที่ยังไม่มีลูกค้าเก่าอาจอยากลองจ่ายค่าโฆษณาเพื่อให้คนเห็น ควรตั้งเพดานต่อเดือนและวัดผลเป็นออเดอร์ที่ได้ ไม่ใช่ยอดกดไลก์ ถ้าตั้งงบโฆษณาเป็นประจำทุกเดือน ให้นับรวมในค่าใช้จ่ายคงที่ตอนคำนวณจุดคุ้มทุน
- เวลาของเจ้าของร้าน ตอบแชท แพ็กของ ไปส่งที่ไปรษณีย์ ถ้าไม่ใส่ค่าแรงตัวเองในต้นทุน ราคาขายจะต่ำเกินจริง และเมื่อออเดอร์มากขึ้นจนต้องจ้างคนช่วยจะขาดทุนทันที
- ค่าบัญชีและภาษี เรื่องภาษีขึ้นกับรูปแบบกิจการและรายได้ของแต่ละร้าน ควรสอบถามนักบัญชีหรือดูข้อมูลที่ กรมสรรพากร ล่วงหน้า เพื่อไม่ให้ตกใจกับตัวเลขตอนสิ้นปี
- เงินหมุนเวียนช่วงรอเงินเข้า ถ้าช่องทางขายที่เลือกโอนเงินให้ร้านหลังลูกค้ารับของ ร้านต้องมีเงินสำรองไว้ซื้อสินค้ารอบถัดไประหว่างรอเงินก้อนนั้น ให้อ่านเงื่อนไขการโอนเงินของช่องทางนั้นก่อนสมัคร
ถ้าเริ่มจากร้านขนมอบ ควรคำนวณจุดคุ้มทุนอย่างไร?
จุดคุ้มทุนคำนวณได้ด้วยการหารค่าใช้จ่ายคงที่ต่อเดือนด้วยกำไรต่อชิ้น ตัวอย่างด้านล่างเป็น ตัวอย่างสมมติ เพื่อให้เห็นวิธีคิด ไม่ใช่ราคาหรืออัตราจริงของผู้ให้บริการใด
สมมติร้านขนมอบขายคุกกี้กล่องละ 180 บาท ต้นทุนวัตถุดิบและค่าแรงผลิตกล่องละ 90 บาท ค่ากล่องและสติกเกอร์กล่องละ 12 บาท และค่าธรรมเนียมรับชำระเงินสมมติกล่องละ 6 บาท
- กำไรต่อกล่อง = 180 − 90 − 12 − 6 = 72 บาท
- ค่าใช้จ่ายคงที่ต่อเดือนสมมติ 1,440 บาท (รวมค่าเว็บไซต์ ค่าอินเทอร์เน็ต และงบโฆษณาที่ตั้งไว้ประจำ)
- จุดคุ้มทุน = 1,440 ÷ 72 = 20 กล่องต่อเดือน
ผลลัพธ์บอกว่าร้านต้องขายให้ได้อย่างน้อย 20 กล่องต่อเดือนก่อนที่จะเริ่มมีกำไรสุทธิ ถ้าเฉลี่ยออเดอร์ละ 2 กล่อง เท่ากับต้องมี 10 ออเดอร์ต่อเดือน จากนั้นลองเทียบกับกำลังขายจริงของร้านคุณว่าทำได้หรือไม่ และลองเปลี่ยนตัวเลขในสูตรเป็นของร้านคุณเอง แล้วจะเห็นทันทีว่าการลดค่ารายเดือนลงหรือเพิ่มราคาขายเพียงเล็กน้อย ขยับจุดคุ้มทุนได้มากแค่ไหน
ลองทำตารางต้นทุนต่อชิ้นอย่างไรให้เห็นกำไรจริง?
ตารางต้นทุนต่อชิ้นทำได้ในสเปรดชีตเดียว ใช้หนึ่งแถวต่อสินค้าหนึ่งรายการ และหนึ่งคอลัมน์ต่อต้นทุนแต่ละอย่าง ได้แก่ ราคาขาย ต้นทุนสินค้าหรือวัตถุดิบ ค่าแรงถ้าจ้างคนช่วยผลิต บรรจุภัณฑ์ ค่าธรรมเนียมรับชำระเงินหรือค่าคอมมิชชั่น และค่าส่งส่วนที่ร้านออกเอง คอลัมน์สุดท้ายคือกำไรต่อชิ้น ซึ่งเท่ากับราคาขายลบต้นทุนทุกคอลัมน์ข้างหน้า
ข้อควรระวังคือสินค้าบางรายการอาจดูขายดีแต่กำไรต่อชิ้นต่ำมาก เมื่อทำตารางแล้วให้เรียงดูว่ารายการไหนเหลือกำไรน้อยที่สุด จะได้ตัดสินใจได้ว่าควรขึ้นราคา ลดต้นทุนบรรจุภัณฑ์ หรือหยุดขาย และถ้ามีสินค้าหลายขนาด ให้แยกแถวตามขนาด เพราะค่าส่งและกล่องต่างกัน
มีขั้นตอนวางงบเปิดร้านออนไลน์แบบง่าย ๆ อย่างไร?
ขั้นตอนวางงบที่ได้ผลสำหรับร้านเล็กมีเจ็ดข้อ ทำตามลำดับแล้วจะได้ตัวเลขที่ใช้ตัดสินใจได้จริง
- เขียนรายการสินค้าที่จะขายใน 3 เดือนแรก พร้อมต้นทุนต่อชิ้นแบบจริง ไม่ใช่ประมาณ
- จดค่าตั้งต้นทั้งหมดที่ต้องจ่ายก่อนขายชิ้นแรก แล้วแยกว่าอะไรจำเป็น อะไรเลื่อนได้
- จดค่ารายเดือนทุกบริการที่ต้องใช้ และเลือกแพ็กเกจเล็กที่สุดที่ยังรองรับงานได้
- หาอัตราค่าธรรมเนียมต่อออเดอร์จากหน้าทางการของช่องทางที่เลือก แล้วคำนวณเป็นบาทต่อชิ้น
- คำนวณกำไรต่อชิ้นและจุดคุ้มทุนด้วยสูตรในหัวข้อก่อนหน้า
- กันเงินสำรองอย่างน้อยเท่าค่าใช้จ่ายคงที่สองถึงสามเดือน เผื่อช่วงที่ออเดอร์ยังไม่มา
- ทบทวนตัวเลขจริงทุกสิ้นเดือน เทียบกับแผน แล้วปรับราคาหรือแพ็กเกจ
ถ้าต้องเลือกว่าจะเริ่มด้วยเว็บไซต์ของตัวเองหรือไม่ อ่านเปรียบเทียบเรื่องงบของฝั่งเว็บไซต์ได้ใน ค่าทำเว็บไซต์ร้านค้า มีอะไรบ้าง และถ้าสนใจเรื่องค่าเช่าพื้นที่เก็บเว็บ อ่านต่อที่ โฮสติ้งสำหรับเว็บไซต์ร้านค้า เลือกอย่างไรไม่จ่ายเกินจำเป็น
ข้อผิดพลาดเรื่องงบที่ร้านออนไลน์ใหม่ควรระวังคืออะไร?
ข้อผิดพลาดที่ควรระวังเป็นอันดับแรกคือใช้เงินไปกับสิ่งที่ดูน่าประทับใจแต่ไม่ทำให้เกิดออเดอร์ เช่น จ้างออกแบบโลโก้ราคาสูงก่อนรู้ว่าสินค้าขายได้ไหม หรือสั่งสต็อกจำนวนมากเพราะได้ราคาส่งถูก
ข้อผิดพลาดต่อมาคือไม่แยกเงินร้านกับเงินส่วนตัว พอสิ้นเดือนไม่มีใครตอบได้ว่ากำไรจริงเท่าไร อีกข้อคือตั้งราคาตามคู่แข่งโดยไม่ได้ดูโครงสร้างต้นทุนของตัวเอง ซึ่งทำให้ร้านที่ต้นทุนสูงกว่าขายแล้วขาดทุนทุกออเดอร์โดยไม่รู้ตัว
อีกเรื่องที่ถูกมองข้ามคือการวัดผลโฆษณา ถ้าใช้เงินโฆษณาแล้วไม่ได้จดว่าได้ออเดอร์กี่รายการ จะไม่มีทางรู้ว่าควรเพิ่มหรือลด ให้จดเป็นตารางง่าย ๆ สามคอลัมน์ คือ วันที่ เงินที่ใช้ และออเดอร์ที่ได้ ทำแค่สี่สัปดาห์ก็พอเห็นแนวโน้ม
รายการตรวจสุดท้ายก่อนตัดสินใจเปิดร้าน
ก่อนกดเปิดร้านจริง ลองไล่ตรวจรายการนี้ให้ครบ เพื่อให้มั่นใจว่างบที่เตรียมไว้ครอบคลุมจริง
- มีตารางต้นทุนต่อชิ้นของสินค้าทุกรายการ และรู้กำไรต่อชิ้นหลังหักค่าธรรมเนียม
- รู้ยอดค่าใช้จ่ายคงที่ต่อเดือน และรู้จำนวนชิ้นที่ต้องขายเพื่อคุ้มทุน
- มีเงินสำรองสำหรับอย่างน้อยสองเดือนแรก
- แยกบัญชีธนาคารของร้านออกจากบัญชีส่วนตัวแล้ว
- ตรวจเงื่อนไขการจดทะเบียนธุรกิจและภาษีกับหน่วยงานทางการหรือนักบัญชีแล้ว
- มีแผนว่าจะวัดผลอะไรทุกสิ้นเดือน และเงื่อนไขที่จะปรับราคาหรือเลิกขายสินค้าตัวที่ไม่คุ้ม
ถ้าผ่านรายการนี้ครบ คุณจะเริ่มได้อย่างมั่นใจกว่าการเริ่มจากความรู้สึก และต่อให้ตัวเลขจริงไม่เป็นไปตามแผน ก็มีข้อมูลพอจะแก้ได้เร็ว แทนที่จะรู้ว่าเงินหมดเมื่อสายเกินไป